Οι πρόσφατες πρωτοδίκες αποφάσεις της ελληνικής νομολογίας για τους δανειολήπτες ελβετικού φράγκου, όπως εκείνες του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης και Ρόδου, αλλά και οι αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης, Λαμίας και Θεσσαλονίκης, είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές. Από τις μέχρι σήμερα δημοσιευθείσες αποφάσεις (και αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων), φαίνεται -σε επίπεδο δικαστηρίων ουσίας- να παγιώνεται μια νομολογία, η οποία υπό την επίδραση και της απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση Kasler (C-26/13), κρίνει ως καταχρηστικό σχετικό όρο που αφορά στον τρόπο υπολογισμού της συναλλαγματικής ισοτιμίας, ο οποίος είναι ενταγμένος στους Γενικούς Όρους Συναλλαγών (ΓΟΣ) των εν λόγω δανειακών συμβάσεων σε ελβετικό φράγκο, καθώς μέσω αυτού παραβιάζεται η αρχή της διαφάνειας.

Πέρα όμως από τις ατομικές αγωγές που έχουν εκδικαστεί ή θα εκδικαστούν μελλοντικά, ένα ερώτημα, που ασφαλώς απασχολεί μεγάλη μερίδα δανειοληπτών ελβετικού φράγκου, είναι οι συνέπειες που θα έχει για εκείνους η προσφάτως κατατεθείσα από καταναλωτικές οργανώσεις (ΓΟΚΕ, ΙΝΚΑ κ.λπ.) συλλογική αγωγή κατά συστημικής τράπεζας που διέθετε στο καταναλωτικό κοινό δάνεια σε ελβετικό φράγκο, ειδικότερα δε οι συνέπειες που θα έχει η έκδοση αμετάκλητης απόφασης επί της συγκεκριμένης συλλογικής αγωγής. 

Εισαγωγικά να σημειωθεί ότι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς ελέγχου των ΓΟΣ (εν προκειμένω και των όρων σε τραπεζικές συμβάσεις δανείου σε ελβετικό φράγκο) είναι η συλλογική αγωγή που ασκείται από τις ενώσεις καταναλωτών, οι οποίες ως στόχο έχουν την προάσπιση των συμφερόντων του καταναλωτικού κοινού. Το άρθρο 10 του ν. 2251/1994, όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα προβλέπει ρητά τη δυνατότητα (παρ. 16 περ. α) άσκησης συλλογικής αγωγής από ενώσεις καταναλωτών, μεταξύ άλλων και για την παράβαση του άρθρου 2 ν. 2251/1994 (καταχρηστικοί ΓΟΣ). Άξια αναφοράς είναι και η ρύθμιση της παρ. 21 του άρθρου 10, η οποία παρέχει τη δυνατότητα στον Υπουργό Ανάπτυξης (βλ. την υπαριθμ. Ζ1-798/25-06-2008 απόφασή του, όπως κάθε φορά ισχύει) υπό προϋποθέσεις να προσδίδει στο δεδικασμένο αμετακλήτων δικαστικών αποφάσεων επί αγωγών ενώσεων καταναλωτών ή ακόμα και μεμονωμένου καταναλωτή κανονιστική ισχύ, με αποτέλεσμα όλοι οι καταναλωτές να καρπώνονται τα οφέλη άσκησης συλλογικής αγωγής από ενώσεις καταναλωτών, οι οποίες κατά κανόνα κινούν δικαστικούς αγώνες για την ακύρωση καταχρηστικών ΓΟΣ.

Χωρίς να αναλύσουμε τις διαφορές που υφίστανται μεταξύ ατομικής και συλλογικής αγωγής στο πλαίσιο έλεγχου της καταχρηστικότητας ενός τραπεζικού ΓΟΣ, εν προκειμένω του όρου που αφορά στον τρόπο υπολογισμού της συναλλαγματικής ισοτιμίας στις συμβάσεις δανείου σε ελβετικό φράγκο, κρίσιμο για τον δανειολήπτη ελβετικού φράγκου είναι αν η απόφαση που θα εκδοθεί επί της προαναφερθείσας συλλογικής αγωγής που αφορά σε όρο δανείου σε ελβετικό φράγκο έχει για εκείνον έννομες συνέπειες. Το άρθρο 10 παρ. 20 υποπαρ. 1 εδάφιο γ του Ν. 2251/94 αναφέρει ότι «οι έννομες συνέπειες που προκύπτουν από την απόφαση (επί της συλλογικής αγωγής των περιπτώσεων α-β της παραγράφου 16) ισχύουν έναντι πάντων, και αν δεν είναι διάδικοι». Με βάση τις θέσεις σε θεωρία και νομολογία (ΑΠ 1030/2001, ΔΕΕ 2001, 1125. ΑΠ 1219/2001, ΔΕΕ 2001, 1128, 1129. ΟλΣτΕ 1210/2010 ΕλλΔνη 2010, 1148, 1149) η σημασία της εν λόγω διατύπωσης περιορίζεται σε μια «ιδιότυπη δεσμευτικότητα» (και όχι δεδικασμένο).

Η απόφαση που θα εκδοθεί στο πλαίσιο της ως άνω συλλογικής αγωγής, εφόσον κρίνει καταχρηστικό τον επίμαχο ΓΟΣ, δεν επιλύει το πρόβλημα για κάθε μεμονωμένο δανειολήπτη ελβετικού φράγκου. Απλά, η απόφαση της ως άνω συλλογικής αγωγής θα του δίνει το δικαίωμα να επικαλεστεί την απαγόρευση του επίμαχου ΓΟΣ ως «ισχύον» υπέρ αυτού, στο πλαίσιο ατομικής δίκης που θα επακολουθήσει (μεταξύ δανειολήπτη και τράπεζας).

—————————————————————————————

ΣΧΕΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΓΩΓΗ:

  • Δέλλιος Γ.,Γενικοί Όροι Συναλλαγών, 2013, Εκδόσεις Σάκκουλας (Αθήνα-Θεσσαλονίκη), σελ. 79 επ.
  • Μπώλος Α., Συλλογική Αγωγή, σε: Δούβλης/Μπώλος (Επίμ.), Δίκαιο Προστασίας Καταναλωτών, 2008, Εκδόσεις Σάκκουλας (Αθήνα-Θεσσαλονίκη), σελ. 1520 επ.